U Galeriji Narodnog muzeja u Velikom Gradištu, 8. oktobra 2025. godine, svečano je otvorena izložba „Stodesetogodišnjica odbrane Stiga i Braničeva – na kopnu, vodi i vazduhu, 1915–2025“, koju je priredio Istorijski arhiv Požarevac.
Izložba i prateći studijski katalog grupe autora — dr Dragane Miloradović, dr Jasmine Nikolić, mr Nebojše Đokića, mr Dragana Šalera i Gordane Karović — rezultat su višegodišnjeg istraživanja arhivske građe, fotografija, karata i pisama iz zbirki Istorijskog arhiva Požarevac, Vojnog arhiva, Vojnog muzeja, Muzeja nauke i tehnike u Beogradu i Narodnog muzeja u Čačku.
Postavka predstavlja svedočanstva o vojnim dešavanjima tokom „Makenzenove ofanzive“ na Srbiju 1915. godine, sa posebnim osvrtom na borbe u vazduhu i na rekama Savi i Dunavu, kao i na odbranu Stiga i Braničeva.
Pozdravljajući prisutne, direktorka Narodnog muzeja u Velikom Gradištu Maja Pajić podsetila je da je „izložba postavljena upravo u Velikom Gradištu jer je ovo bilo mesto prodora austrougarskih i nemačkih snaga 7. oktobra 1915. godine“.
Direktorka Istorijskog arhiva Požarevac dr Jasmina Nikolić istakla je značaj očuvanja sećanja:
„Iskazivanjem poštovanja prema svojoj prošlosti, iskazujemo i svoje opredeljenje prema životu kakav Stig i Braničevo danas žive — kao prijateljske, multikulturalne i napredne sredine.“
Otvarajući izložbu, dr Nikolić je naglasila da su „autori i njihove institucije odali počast junacima koji su izgubili svoje živote u Prvom svetskom ratu — ovo je glas i odjek potomaka, sećanje i pijetet prema precima koji su izabrali najteži način da spasu čast srpske države i naroda“.
Koautorka izložbe dr Dragana Miloradović podsetila je da „izložba prati događaje od januara do novembra 1915. godine, posebno borbe na rekama Dunavu i Savi, kroz sučeljavanje Srpskog brodarskog odeljenja i austrougarske flotile, u čijem sastavu je bio i Mihajlo Todić sa parobrodom Drina“. Dodala je i da se „na nebu iznad Požarevca odigrao prvi aeroplanski sukob, a da je grad, uz Kragujevac, bio najviše bombardovan u Prvom svetskom ratu“.
Izložbu prati istoimena monografska studija u izdanju Istorijskog arhiva Požarevac, u okviru edicije „Posebna izdanja“, pod pokroviteljstvom Grada Požarevca.
Svečano otvaranje muzički su upotpunili hor i orkestar srednje škole „Miloje Vasić“ iz Velikog Gradišta. Prisustvovali su brojni gosti i zvaničnici: predsednik i zamenik predsednika Opštine Veliko Gradište Dragan Milić i dr Nedeljko Vasić, načelnik PU Požarevac potpukovnik Darko Pajkić, načelnik odeljenja za vanredne situacije MUP-a potpukovnik Stojan Mikić i član Gradskog veća Srđan Miletić.
