Prethodnih nekoliko godina na prostoru kastruma (rimskog legijskog logora) rađena su sistematska geofizička snimanja kojima je nedvosmisleno potvrđena lokacija objekta, orijentacija i distribucija osnovnih arhitektonskih elemenata.
Tokom ovogodišnjih arheoloških istraživanja pristupilo se i istraživanju Principijuma legijskog kastruma na Viminacijumu. Kako sam lokalitet trenutno izgleda možete pogledati OVDE.
Principij ili vojna komanda / štab legije je centralni objekat u svakom legijskom logoru i jedan od najvećih. Smešta se po pravilu u središnjem delu utvrđenja neposredno uz raskrsnicu dve glavne ulice (via principalis i via praetoria) koje spajaju tri od ukupno četiri kapije logora. Iz principija legat, komandant legije (legatus legionis) sa stotinu oficira upravlja akcijama rukovodi rimskim jedinicama, pešadijskim i konjičkim. Brojčano rimska legija je imala oko 5.500 legionara aukzilijarnih jedinica. Bila je podeljena na 10 kohorti od kojih je svaka kohorta imala po 480 legionara a deseta kohorta je bila brojnija i imala je 800 legionara.
U objektu koji je prema inicijalnim iskopavanjima i rezultatima geofizičkih snimanja dimenzija od najmanje 70 x 50 m (ukupne površine preko 3500 m2, od kojih je u ovom trenutku istraženo oko 800 m2) nalaze se kancelarije oficira, oružarnice (armamentaria), svetilište (sacelum), u kome se čuvala legijska blagajna (aerarium) iz koje su isplaćivane plate, kao i prostorija u kojoj su čuvane zastave i insignije – simboli legije, ono što je najsvetije i najvažnije rimskom legionaru. Detektovano je preko 40 prostorija je su smeštene u unutrašnjem prostoru sa navedenim funkcijama. Generalno ceo koncept ovog monumentalnog objekta je bio sličan forumu u gradovima. Principiji u drugim legijskim logorima u rimskom carstvu su istraženi samo u nanjim delovima i istraživačima se po prvi put ukazuje prilika sa istraže principij u celosti.
Principij se sastoji iz većeg centralnog dvorišta sa peristilom, vojničke verzije gradskog foruma u kome su se okupljali vojnici i oficiri tokom svečanosti ili prilikom dogovora za vojne operacije. Iza prostora peristila se nalazio i prostrani zatvoreni prostor gde je smeštena bazilika i poprečna sala koja je podeljena na brodove. I peristil i pomentuti zatvoreni prostor okružen je kolonadama stubova. PZa sada je pronađeno nekoliko monumentalnim stubova. U ovom prostoru nalazile su se dve visoka platforma (tribunal), odakle se komandant (legatus legionis) obraćao trupama ili je vršio suđenja. Po pravilu postavljen od imperatora legatus legionis je vršio i sudsku funkciju i mogao je da izrekne čak i smrtnu kaznu. Ove platforme nalazile su se u naspramnim uglovima sale.
U uglu centralnog prostora nalazio se objekat za vodosnabdevanje. Tu je bila fontana do koje je voda dovedena olovnim cevima.
Principij je uništen tokom hunske invazije 441/443. godine, a tokom vekova lokalno stanovništvo je koristilo kamen i opeku kao besplatan građevinski materijal za podizanje kuća u obližnjim selima.
Ono što odmah vidljivo to je monumentalnost i dobra očuvanost zidova koji nedmosmisleno ukazuju na višespratnost objekta. Principij je bio pokriven tegulama i imbreksima posebnom vrstom krovnog crepa karakterističnom za rimski način gradnje.
Prva faza je izgrađena od lokalnog materijala, prirodno pečene opeke koja je vađena iz obližnjeg majdana.
Kasnija faza građena je od kristalastog škriljca eksploatisanog u kamenolomima oko današnjeg Rama, nekadašnje rimske Lederate. Ovaj kamen je bio veoma popularan među savremenim stanovništvom i mlađe faze su neuporedivo lošije očuvane jer su zidovi mestimično i komplet povađeni da bi se antički kamen iskoristio kao građevinski materijal. Prirodnu opeku, lokalno poznatu kao crvenka niko skoro nije hteo da koristi kao građevinski materijal i paradoksalno sve ranije arhitektonske faze su daleko očuvanije.
U drugoj građevinskoj fazi tokom koje dolazi do značajnog uvećanja objekta dolazi do uvođenja sistema podnog i zidnog sistema grejanja duž spoljnog zida objekta.
U jednoj od prostorija obeleženoj u internoj numerologiji pod brojem 3 nakon uklanjanja krovnog šuta pronađeno je više komada oružja i oštećene vojne opreme. U istoj prostoriji pronađena je ostava od 120 primeraka srebrnog novca (denari i antoninijani) među kojima dominiraju primerci vojnih careva III veka, pre svega Galijena, Klaudija II i Aurelijana. Ove ostave spadaju u klasične ostave u kojima se čuva tradicionalno kvalitetan srebrni novac tokom ekonomske krize u kombinaciji sa inflatornim novcem nastalim smanjivanjem procenta srebra u kovanim primercima pojedinih careva. Ostave sličnog sastava pronalažene su i u drugim legijskim logorima širom carstva ali s obzirom na njihovu malu brojnost smatraju se retkom i vrlo specifičnom vrstom nalaza. Pronađena ostava ima dvostruku izuzetnu vrednost. Sa jedne strane one su izuzetno retke a sa druge strane izuzetano mesto gde je ona pronađena- Svakako se radi o prostoriji gde je čuvan novac za isplatu stipendija ili plate rimskim legionarima. Radi se o izuzetno velikim količinama novca jer je u rimskom logoru (kastrumu) stacionirano između 5.000 i 6.000 legionara a njihova četvoromesečna plata se kretala od 300 do 2.400 sestercija. Takođe ova ostava predstavlja izuzetno važan naučni izvor koji jasno govori o monetarnim tokovima i načinu finansiranja vojske u vremenima izrazite ekonomske krize.
Legionari su izuzetno dobro plaćena kategorija stanovništva. Primaju platu u srebrnim denarima. Služili su vojsku od 16, 20 ili 25 godina u zavisnosti pod kojim su imperatorom obavljali profesionalnu vojnu službu. Posle odsluženog profesionalnog vojnog roka dobijali su tzv veteransku apanazu 20.000 sestercija odnosno 5.000 denara kao i veći poljoprivredni posed po pravilu u pograničnim provincijama kako bi se na taj način imala i kontrola nad graničnim provincijama.
Kako su novčići iz tog perioda pronađeni pogledajte OVDE.
Rimski legionari su primali platu (stipendiarum) tri puta godišnje: 1. januara. 1. maja i 1. septembra. Plata se obračunaala u sestercijima.
Sa jednim sestercijem ste u rimsko doba mogli da kupite 3 i 1/3 magarca. Rimska je vojska imala mnogo činova i funkcija , ali samo tri različita platna razreda: osnovni, plati i pol (sesquiplicarius) i dvostruka plaća (duplicarius). U vreme Cezara legionar je primao oko 900 sestercija a u 3. veku pod Maksimonom Tračaninom čak 7200 sestercija. Poznato je, naravno kao izuzetak ,da je jedan legionar visokog ranga, Legatus Augusti pro praetore je dobio godišnju stipendiju čak 432.000 sestercija. Osim toga vojnici su imali i dva druga oblika prihoda vojnika, annona i donativa, a rimskoj državi su izdvajali od prihoda određeni iznos za odeću i hranu.
Video sa lokaliteta pogledajte OVDE.
Povezane vesti
Zabela treća na svetu, Kruševljani osvojili srebro
Munje osvojile Požarevac – 24 medalje za istoriju mladog kluba
Vremenska prognoza za subotu, 17. oktobar