Oktobar - međunarodni mesec borbe protiv raka dojke

Kao Međunarodni mesec borbe protiv raka dojke, oktobar se obeležava u mnogim zemljama širom sveta, kako bi se skrenula pažnja na rasprostranjenost ove bolesti i podigla svest o značaju prevencije, ranog otkrivanja i pravovremenog započinjanja lečenja osoba obolelih od karcinoma dojke.

Važno je napomenuti da, kada se otkrije na vreme, rak dojke je izlečiv u preko 90% slučajeva, jer su tada terapijske mogućnosti veće i lečenje efikasnije, čime se podiže kvalitet života obolelih žena.

Rak dojke predstavlja najčešće dijagnostikovano maligno oboljenje širom sveta. Svaka osma osoba u svetu sa postavljenom dijagnozom maligne bolesti je imala dijagnozu karcinoma dojke. To je najčešći uzrok smrti kod žena širom sveta i peti najčešći uzrok smrti od malignih bolesti kod oba pola zajedno.

Prema procenama Međunarodne agencije za istraživanje raka (eng. International Agancy for Research on Cancer – IARC), u svetu je, od raka dojke, tokom 2020. godine registrovano više od 2.260.000 novoobolelih i skoro 685.000 umrlih žena svih uzrasta.

U Evropi je, u istoj godini, registrovano više od pola miliona novoobolelih i skoro 142.000 umrlih žena od raka dojke.

Prema podacima Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batutˮ, rak dojke predstavlja vodeći maligni tumor u obolevanju i umiranju žena u Srbiji.

U prethodnom petogodišnjem periodu u proseku svake godine se registruje oko 4500 novoobolelih žena. U istom periodu, u proseku su od karcinoma dojke umrle 1723 žene.

Prema poslednjim podacima Instituta za javno zdravlje Srbije „Dr Milan Jovanović Batut”, u Republici Srbiji, 2020. godine registrovano je 4368 novoobolelih i 1782 umrle žene od raka dojke. Stopa obolevanja od raka dojke kod žena u Republici Srbiji iznosila je 64,5 na 100.000, a stopa umiranja 20,3 na 100.000 žena.

Iste godine (2020. godina) broj novoobolelih žena od raka dojke bio je u Braničevskom okrugu 70 a u Podunavskom okrugu 100. Broj umrlih žena od raka dojke u Braničevskom okrugu iznosio je 25 a u Podunavskom okrugu 45.

Žene u Srbiji se prema procenama Globalne inicijative za karcinom dojke Svetske zdravstvene organizacije (WHO Global Breast Cancer Initiative) nalaze u srednjem riziku obolevanja i visokom riziku od umiranja od ove maligne lokalizacije. Rak dojke se češće javlja u uzrastu posle 40. godine, ali najviše uzrasno-specifične stope obolevanja su u proseku registrovane u uzrastu od 65. do 74. godine. U slučaju umiranja registrovane stope mortaliteta proporcionalno rastu počev od 45. godine i najviše su u uzrastu 75 i više godina.

Otkrivanjem raka dojke u ranoj fazi bolesti znatno se povećava uspešnost lečenja. Pravovremenom primenom odgovarajuće savremene terapije i daljim kontinuiranim tretmanom, moguće je značajno unaprediti zdravstveno stanje i kvalitet života obolelih žena.

Danas postoje čvrsti dokazi da su najvažniji faktori rizika za nastanak karcinoma dojke pored ženskog pola, starije životno doba, genetska predispozicija, dužina reproduktivnog perioda, broj porođaja, godine pri rođenju prvog deteta, gojaznost, egzogeni estrogeni, konzumacija alkohola, proliferativne bolesti dojke, karcinom kontralateralne dojke ili endometrijuma, izloženost zračenju, fizička neaktivnost i uticaj geografskog podneblja. Neke od ovih faktora nije moguće menjati, dok je na druge moguće uticati. Visoka učestalost obolevanja od raka dojke mora se u izvesnoj meri pripisati činjenici da do danas nisu otkriveni ili do kraja razjašnjeni svi uzroci njegovog nastanka, što dodatno naglašava da je pored mera primarne prevencije od ključnog značaja rano otkrivanje raka dojke.

Prema kriterijumima Nacionalnog programa za rano otkrivanje karcinoma dojke, ciljnu populaciju u organizovanom skriningu čine žene uzrasta od 50 do 69 godina. Ciklus organizovanog skrininga traje dve godine, a skrining test je mamografija – rendgenskisnimak dojki. Jedan od specifičnih ciljeva Nacionalnog programa za rano otkrivanje karcinoma dojke je podizanje svesti žena o značaju redovnih preventivnih pregleda iranog otkrivanja raka dojke, kao i informisanje o značaju skrininga.

Zavod za javno zdravlje Požarevac je ustanova čija je prioritetna aktivnost rad na promociji zdravlja i prevenciji bolesti, koje se baziraju na saradnji sa predstavnicima lokalnih samouprava i organizaciji promotivnih aktivnosti kako bi doprineli da što veći broj žena obavi preventivni pregled u cilju ranog otkrivanja karcinoma dojke.