Ustanove međuratnog Požarevca

Oni su stvarali našu varoš (3)

Požarevljani su brzo učili. Između dva svetska rata ogroman uticaj na našu kulturu i organizaciju imala je Francuska. Ne treba zaboraviti da je Srbija, prolazeći kroz razne faze okupacija, mirenja, ugovora u vezi sa stabilizacijom međusobnih veza, mogla mnogo da nauči i od Turske koja je bila odlično administrativno organizovana.

Bilo je nam je potrebno sve, a posebno škole i higijenske ustanove. Pred početak rata grad je imao šest zgrada osnovnih škola:

• “Vuk Karadžić“u Moravskoj 2.
• “Dositej Obradović“, ul. Aleksandra Nikolajevića 2.
• “Sv. Savska“ u Prizreznskoj 18.
• “Zabavište“ u “Krstinoj kući“ u Dušanovoj 4.
• Škola u Ljubičevu.
• Škola u Kaznenom zavodu u Zabeli.
• Novopodignuta škola Viteškog Kralja Aleksandra u Uroševoj ulici (Gornja mala).

Životno važne su bile škole u kojima su se učili zanati čime se povećavala moć i sposobnost građanstva za samostalnu delatnost, olakšavalo nalaženje posla,  ali i videla korist gradskoj opštini. Time se i brže obnavljao grad.

• Trgovačka i praznična (u Domu trgovačke omladine); Kraljeva 44, ulaz iz Gimnazijske 1.
• Zanatska večernja i praznična (u odeljenjima osnovne škole Sv. Save), Prizrenska 18.
• Ženska Radenička škola, Ženskog društva (radila je u svom domu), Al. Nikokolajevića 6.
• Niža poljoprivredna škola (dvorazredna) u Miloša Pocerca.

Grad je imao i dve srednje škole o kojima su mnogo pisali istraživači lokalnog razvoja:

• Osmoredvona Realna gimnazija koja se nalazila na uglu Gimnazijske i Haduk Veljkove 2.
• Četvororazredna Trgovačka akademija (posle Drugog sv. rata, se do sedamdesetih godina kada su pristigli za penziju, dugo su je tako zvali svršeni “ekonomci“), u Domu trgovačke omladine u Gimanzijskoj jedan.

Veliki značaj stvaranju građanskih navika stvorile su i verske ustanove:

• Episkopija Braničevske Eparhije. Pred rat episkop je bio Njegovo Preosveštenstvo Dr Venjamin Tašušanović, na sadašnjoj adresi Hajduk Veljkovoj.
• Crkveni sud Eparhije Braničevske (u dvorišnoj zgradi Banovinskog zdanja).
• Pravoslavna crkvena opština (administrativna podela), Cvetni trg 23.
• Crkvena jevrejska opština, Nemanjina 4.

Grad je imao dve pravoslavne crkve (staru u Hajduk Veljkovoj) i Sv. Nikolaja (novu) u Prizrenskoj 4, a pored njih poznata je bila i Sinagoga u Nemanjinoj 4.

Veliki rat ostavio je ogromne zdravstvene posledice pa se opština potrudila da sazida ili pomogne zidanje šest higijenskih ustanova:

• Banovinske bolnice sa oko 100 kreveta za prijem bolesnika u ulici Gimnazijska 2.
• Doma narodnog zdravlja i školske poliklinike u Dušanovoj šest.
• Udružene zdravstvene opštine (u banovinskom zdanju pri gradskom načelstvu).
• Opštinske ambulante u Nemanjinoj 2.
• Sanatorijuma dr Popovića (privatni), sa oko 20 kreveta u Gimnazijskoj 4.
• Predstavništvo Sreskog sanitetskog referenta u zgradi Banovinskog zdanja.

U sledećem nastavku: “Ko se sve brinuo o našem zdravlju“

Tekstove objavljujemo utorkom

Napomena: za neke nazive korišćena je tadašnja leksika

Dragi Ivić

Diplomirao na FDU u Beogradu, na grupi scenska produkcija (nekada – organizacija scenskih i kulturno-umetničkih delatnosti). Radio u Centru za kulturu Požarevac. Sada je u penziji.
Član međunarodnih stručnih žirija filmskog festivala “Sergej Bondarčuk“ u Volokolamsku, gradska oblast Moskve i pozorišnog festivala “Bosfortski agoni“ u Kerču, Krim , Ruska Federacija.
Dobitnik dve Oktobarske nagrade – Grada Beograda i Grada Požarevca.

Član Skupštine Matice srpske.

Supermoderator foruma MyCity Military i stalni saradnik sajta Oružje online.
Bavi se filmskom, pozorišnom i književnom kritikom.