Uskrs, odnosno Vaskrs, jedan je od najvažnijih hrišćanskih praznika, a dan uoči njegovog obeležavanja, Velika ili Strasna subota, ima posebno mesto u pravoslavnoj tradiciji.
Pravoslavni vernici danas obeležavaju Veliku subotu, posvećenu uspomeni na pogreb Isusa Hrista i njegov silazak u Had. Ovaj dan predstavlja završetak Strasne sedmice i uvod u praznik Vaskrsenja.
Prema učenju Pravoslavne crkve, Isus Hristos je na ovaj dan bio u grobu telom, dok je duhom boravio u Hadu, istovremeno ostajući u jedinstvu sa Ocem i Svetim Duhom, kao deo Svete Trojice.
Običaji na Veliku subotu
Na Veliku subotu, vernici u hramovima celivaju plaštanicu, koja je izneta na Veliki petak, a u večernjim časovima, uz poseban obred, unosi se u oltar, čime se simbolično najavljuje Vaskrsenje.
U narodu su zastupljeni i različiti nazivi za ovaj dan – Strasna, Zavalita ili Dugačka subota, koji podsećaju na Hristova stradanja i pozivaju na dobra dela i milosrđe.
U pojedinim krajevima ovaj dan poznat je i kao Crvena subota, jer se tada farbaju uskršnja jaja, najčešće u crvenu boju, kao simbol Hristove žrtve i vaskrsenja.
Velika subota je dan kada se završavaju pripreme za uskršnje praznike. Kuće se čiste, priprema hrana i farbaju jaja, najčešće ujutru pre izlaska sunca.
U nekim krajevima mese se posebni kolači, dok se u pojedinim delovima Srbije održavaju običaji vezani za obilaženje grobova.
Tog dana izbegavaju se teži poslovi, posebno radovi u polju i ručni radovi.
Ponoćnom Vaskršnjom liturgijom završavaju se dani žalosti i započinje praznik Vaskrsenja.
Zvona na pravoslavnim hramovima tada ponovo zazvone, prvi put nakon Velikog petka, označavajući pobedu života nad smrću.
