POVODOM 150 GODINA OD OSNIVANjA CRVENOG KRSTA U SRBIJI I OPŠTINSKOG ODBORA CRVENOG KRSTA U POŽAREVCU
Pre 150 godina, 6. februara 1876. godine, zalaganjem istaknutog lekara dr Vladana Đorđevića, u Beogradu je osnovano Srpsko društvo Crvenog krsta. Upravu društva činilo je nekoliko istaknutih pojedinaca, entuzijasta i humanista. Prvi predsednik društva bio je mitropolit Mihailo Jovanović. U godini svog osnivanja, Srpsko društvo Crvenog krsta beleži dva značajna datuma. Zahvaljujući inicijativi društva, Kneževina Srbija je pristupila Ženevskim konvencijama 24. marta, a Međunarodni komitet Crvenog krsta priznao je Srpsko društvo Crvenog krsta 1. juna 1876. godine.
U prvoj godini svog postojanja, Srpsko društvo Crvenog krsta imalo je 35 pododbora u zemlji sa 2000 članova. Najugledniji građani humanisti ondašnjeg Požarevca prihvatili su i ugradili ideje Crvenog krsta osnivanjem pododbora Srpskog društva Crvenog krsta u Požarevcu, među prvima u zemlji. Predsednik pododbora bio je Čedomilj Popović, potpredsednik Sava Jovanović, delovođa je bio Jovan Veljković a blagajnik Radojko Dimitrijević.
Srpsko društvo Crvenog krsta pratilo je stradanje srpskog naroda i pružalo pomoć ranjenicima sa svih suprotstavljenih strana tokom ratnih sukoba, poštujući pravo svakog čoveka na život, nezavisno od pripadnosti. U mirnodopskim uslovima, rad društva bio je usmeren na pomoć najugroženijima kroz brojne aktivnosti u oblasti socijalne i zdravstvene delatnosti: prikupljanje materijalnih i novčanih sredstava, organizovanje zdravstvenih ustanova, obuku dobrovoljnih bolničarki, stvaranje rezervi sanitetskog materijala, hrane, odeće i obuće za najugroženije u slučaju vanrednih ili ratnih stanja.
Prvi i drugi svetski rat odneli su ogromne žrtve. Pored stradanja u direktnim ratnim sukobima, veliki vojni i civilni gubici nastali su kao posledica zaraznih bolesti i epidemija, stoga je posebna pažnja posvećena preventivnom delovanju na očuvanju zdravlja stanovništva. Po završetku Drugog svetskog rata organizacija Jugoslovenskog Crvenog krsta intenzivirala je svoj rad u oblasti zdravstva. Posebna pažnja posvećena je kadrovskom jačanju zdravstvene službe i zdravstvenom prosvećivanju stanovništva, naročito u seoskim sredinama.
Polovinom 20. veka započelo je otvaranje stanica Crvenog krsta u kojima su se okupljali i birali kadrovi za preventivni rad kao pomoć zdravstvenoj službi u podizanju opšteg nivoa zdravlja i higijene neposredno na terenu. Zdravstvene stanice su postali centri u kojima su organizovani kursevi i seminari za unapređenje zdravlja i širenje zdravstvene kulture. Istovremeno, u stanicama je pružana prva pomoć, a veliki broj stanica na selima je raspolagao sa pokretnim kupatilima što je bilo izuzetno važno u seoskim sredinama. Nije bila retkost da se u pojedinim zdravstvenim stanicama organizuju specijalna savetovališta za mentalno nerazvijenu decu, kao i antialkoholičarska savetovališta. Krajem 1957. godine, u Srbiji je registrovana 131 stanica.
Potrebu za zdravstvenim prosvećivanjem prepoznali su aktivisti Crvenog krsta u cilju prevencije zaraznih bolesti, posebno tuberkuloze. Zdravstveni aktivi postali su nosioci razvijanja zdravstvene kulture i higijenskih navika kod stanovništva i osposobljeni da u slučaju rata pruže pomoć i podršku vojnom sanitetu. Početkom pedesetih godina 20. veka, Crveni krst je započeo intenzivan rad na zdravstvenom vaspitanju stanovništva, posebno seoske ženske omladine. Organizovani su kursevi i predavanja u cilju sticanja znanja o preventivnim merama za očuvanje sopstvenog zdravlja. Polaznici kurseva postajali su članovi Crvenog krsta i budući nosioci humanitarnih aktivnosti u svojim prebivalištima. Na ovaj način širila se mreža organizacije Crvenog krsta, osnivani su odbori u manjim sredinama, selima i zaseocima. Pedesetih godina prošlog veka formirano je 12 hiljada organizacionih jedinica Crvenog krsta. Organizovane su obuke za dečije negovateljice, fabričke higijeničare, zdravstvene aktiviste. U fabrikama, rudnicima, poljoprivrednim dobrima, gradilištima osnivane su službe za pružanje prve pomoći.
Obrazovanje budućih zdravstvenih radnika bilo je jedan od prioritetnih zadataka. Jugoslovenski CK otvorio je svoju školu u Siminoj ulici u Beogradu, prvo kao školu za negovateljice koja je kasnije prerasla u srednju školu. Integracijom sa Višom medicinskom školom u Beogradu postala je deo sistema za školovanje zdravstvenih radnika.
(Prema: Istorijski arhiv Požarevac,Opštinski odbor Crvenog krsta Požarevac, 1959-1988; Vera Stefanović-Miletić, „35 godina od obnavljanja rada Crvenog krsta u SR Srbiji“, referat sa svečane sednice Republičkog odbora Crvenog krsta srbije i Skupštine Opštinske organizacije crvenog krsta Lebana 14. jun 1979. godine; Vera Stefanović-Miletić, „Nastanak i razvoj Crvenog krsta u svetu i kod nas“, Beograd, juni 1979. godine; Stenografske beleške sa svečane sednice skupštine Crvenog krsta Srbije posvećene stogodišnjici osnivanja ove organizacije, 7. maj 1976. godine govor dr Slobodana Milenkovića).
Fotografija: Uputstvo za organizovanje kurseva za zdravstvene aktiviste,Jugoslovenski Crveni krst, Glavni odbor Srbije, 18. februar 1947. godine,
Istorijski arhiv Požarevac, Opštinski odbor Crvenog krsta Požarevac, 1959-1988.
Odabrala: dr Nevenka Knežević Lukić, Kriminalističko-policijski univerzitet Beograd
